Không có một biện pháp riêng lẻ nào có thể bảo vệ trẻ em hiệu quả trước những nguy cơ trên môi trường mạng. Cần kết hợp quy định pháp luật, trách nhiệm của nền tảng số với giáo dục, trang bị cho trẻ em kiến thức và công cụ tự bảo vệ, cùng sự đồng hành của gia đình, nhà trường và giáo viên.

Đây là kinh nghiệm của EU mà ông Julien Guerier đưa ra khi trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tại Phiên thảo luận “Bảo vệ trẻ em trong môi trường số - Pháp luật và thực tiễn thi hành” do Bộ Tư pháp phối hợp với Liên minh châu Âu và UNICEF tại Việt Nam tổ chức ngày 21-8.

Ông Julien Guerier đánh giá Việt Nam đã chủ động giải quyết vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Ông cho biết EU đang hỗ trợ Việt Nam tăng cường khả năng tiếp cận công lý và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật thông qua Dự án Tăng cường pháp luật và tư pháp tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030 (Dự án EU JULE II).

“Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng phải được đặt ở vị trí trung tâm trong các quy định về môi trường số”, ông nói, đồng thời lưu ý những chủ thể có trách nhiệm phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, còn hành vi vi phạm cần được xử lý theo pháp luật.

“

“Không có một biện pháp đơn lẻ nào có thể bảo vệ trẻ em một cách hiệu quả.”

Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam Julien Guerier

Trong hệ sinh thái số, các nền tảng trực tuyến có trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo vệ trẻ em, bởi đây là nơi các em trực tiếp sử dụng và tương tác, cần áp dụng những biện pháp bảo vệ phù hợp về kỹ thuật và công nghệ, bảo đảm trẻ em được an toàn và không trở thành đối tượng của hành vi xâm hại trên mạng.

Với mức độ tiếp cận môi trường trực tuyến của trẻ em Việt Nam đang ở mức cao, ông nhận định đó là “cơ hội rất lớn để các em được giáo dục, trở nên sáng tạo hơn và tiếp cận nhiều nguồn lực, nhưng đồng thời cũng mang lại rủi ro”.

Chia sẻ bên lề phiên thảo luận, bà Silvia Danailov, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam, đánh giá cao những bước tiến của Việt Nam trong bảo vệ trẻ em trên môi trường số, từ việc ban hành Luật Trẻ em, Luật An ninh mạng, Luật Trí tuệ nhân tạo đến thông qua Chương trình quốc gia lần thứ hai về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

“Việt Nam có nhiều lý do để tự hào về những nỗ lực của mình, không chỉ ở cấp quốc gia mà còn ở cấp khu vực và trên phạm vi toàn cầu”, bà Danailov nêu rõ.

Tuy nhiên, khung pháp luật cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng tốc độ thay đổi nhanh chóng của môi trường số. Trẻ em đang đối mặt với những nguy cơ ngày càng gia tăng, từ bắt nạt trên mạng đến dụ dỗ, lôi kéo trên môi trường mạng, trong khi trí tuệ nhân tạo cũng đặt ra những thách thức mới đối với công tác bảo vệ trẻ em.

Bà Danailov đánh giá cao cách Việt Nam chủ động chuẩn bị chính sách và pháp luật trước những thay đổi của môi trường số. Việc các đại biểu Quốc hội thảo luận về mạng xã hội, trong đó có vấn đề tăng cường quy định bảo vệ trẻ em dưới 16 tuổi, theo bà, là một tín hiệu tích cực.

“Điều tôi thực sự muốn ghi nhận và chúc mừng Chính phủ Việt Nam là tư duy chủ động đón đầu, xem xét cách thức pháp luật, chính sách và các thể chế cần tiếp tục được phát triển để đáp ứng những thay đổi mới”, bà nói.

Đáng chú ý, bà Danailov nhắc tới việc Việt Nam đăng cai lễ ký kết Công ước quốc tế về chống tội phạm mạng - Công ước Hà Nội năm 2025 và là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới phê chuẩn Công ước này. Theo bà, Việt Nam đã đặt vấn đề phòng ngừa tội phạm mạng nhằm vào trẻ em ở vị trí trọng tâm của Công ước.

Dù vậy, bà Danailov cho rằng khoảng cách giữa chính sách và thực tế mới là vấn đề cần được quan tâm. Các quy định chỉ phát huy hiệu quả khi được thực hiện đồng bộ, với sự tham gia của Chính phủ, doanh nghiệp công nghệ, gia đình, nhà trường và trẻ em. “Thách thức và cũng là nhiệm vụ quan trọng nhất nằm ở khâu triển khai thực hiện - nơi chúng ta cần cùng nhau hợp tác”.

Bà Danailov nhấn mạnh tầm quan trọng của lắng nghe tiếng nói của trẻ em và thanh thiếu niên, bởi các em đang trực tiếp trải nghiệm và thích ứng với thế giới số.

“Chúng ta không muốn hạn chế những cơ hội mà môi trường số mang lại cho trẻ em trong học tập, sáng tạo và phát triển bản thân. Nhưng đồng thời, chúng ta phải bảo đảm rằng các em được an toàn và được bảo vệ”, bà chia sẻ.

Từ những bước tiến của Việt Nam trong xây dựng pháp luật, chuyển đổi số và phát triển trí tuệ nhân tạo, bà Danailov nhìn nhận Việt Nam có nền tảng để tiếp tục hoàn thiện hệ thống bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và trở thành một điển hình để cộng đồng quốc tế tham khảo.

“

Việt Nam có thể trở thành một trong những quốc gia có hệ thống bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng mạnh mẽ và toàn diện nhất.

Bà Silvia Danailov, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam

Bà Danailov nhận xét thêm rằng Việt Nam có thể trở thành một tấm gương tích cực cho cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ trẻ em.