Vẫn xảy ra nhiều vụ tai nạn lao động nghiêm trọng

Theo Bộ Nội vụ, sau gần 10 năm thi hành, nhiều quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, bất cập hoặc không còn phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, mặc dù tần suất tai nạn lao động giảm mạnh, nhưng vẫn để xảy ra nhiều vụ tai nạn lao động nghiêm trọng. Trung bình mỗi năm cả nước xảy ra khoảng 8.000 vụ tai nạn lao động, trong đó khoảng 7.000 vụ thuộc khu vực có quan hệ lao động và khoảng 1.000 vụ thuộc khu vực không có hợp đồng lao động, làm khoảng 9.000 người chết và bị thương.

Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc tổ chức lao động chưa bảo đảm an toàn, điều kiện làm việc và thiết bị không đáp ứng yêu cầu; doanh nghiệp chưa tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động đầy đủ; thiếu quy trình làm việc an toàn; không trang bị hoặc trang bị chưa đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân; trong khi một bộ phận người lao động còn vi phạm quy trình, quy chuẩn an toàn lao động.

Bên cạnh đó, công tác quản lý vẫn còn nhiều khoảng trống. Số lượng đơn vị thực hiện báo cáo quan trắc môi trường lao động và báo cáo tai nạn lao động đã tăng nhưng vẫn chiếm dưới 10% tổng số cơ sở thuộc diện quản lý. Điều này ảnh hưởng đến việc đánh giá nguy cơ, xây dựng giải pháp phòng ngừa cũng như hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động.

Cả nước hiện có khoảng 55 triệu lao động, trong đó khoảng 60% làm việc trong khu vực kinh tế phi chính thức. Đây chủ yếu là nhóm lao động tự tạo việc làm, không có quan hệ lao động, không ký hợp đồng lao động và không tham gia bảo hiểm xã hội.

Vì vậy, họ cũng chưa được bảo đảm đầy đủ các điều kiện về an toàn, vệ sinh lao động, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện chính sách và mở rộng phạm vi bảo vệ đối với nhóm lao động này.

Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi Luật lần này hướng đến mục tiêu bảo đảm tốt hơn quyền của người lao động được làm việc trong môi trường an toàn, vệ sinh lao động; góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh con người, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và đất nước. Đồng thời, bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy của các bộ, ngành và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Dự thảo Luật hướng đến phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp quản lý, tăng hiệu lực thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động; giảm chồng chéo giữa cấp tỉnh và cấp xã; đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác quản lý dữ liệu về an toàn, vệ sinh lao động.

Lấy phòng ngừa làm trọng tâm

Các nội dung sửa đổi tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn, gồm: hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước; tăng cường phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và chăm sóc sức khỏe người lao động tại nơi làm việc; hoàn thiện chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; phát triển và nâng cao chất lượng hoạt động dịch vụ an toàn, vệ sinh lao động.

Trong đó, điểm nhấn đáng chú ý là dự thảo Luật xác định rõ nguyên tắc lấy phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp làm trọng tâm trong công tác an toàn, vệ sinh lao động. Đây được xem là định hướng xuyên suốt nhằm chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa rủi ro.

Cùng với đó là việc bổ sung, hoàn thiện trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc bảo đảm điều kiện làm việc an toàn; kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại; thực hiện quan trắc môi trường lao động; cải thiện điều kiện làm việc; xây dựng phương án ứng cứu khẩn cấp; tổ chức chăm sóc, nâng cao sức khỏe người lao động và thực hiện đầy đủ các chế độ bảo hộ lao động.

Đối với chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, dự thảo Luật đề xuất mở rộng các hoạt động hỗ trợ phòng ngừa từ Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, đồng thời nâng mức hưởng một số chế độ cho người lao động.

Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, nếu sử dụng tối đa 10% số thu của Quỹ để hỗ trợ các hoạt động phòng ngừa theo quy định hiện hành thì kinh phí hỗ trợ năm 2026 ước khoảng 750 tỷ đồng. Trường hợp tăng khoảng 20% mức hưởng của một số chế độ, tổng số chi của Quỹ dự kiến tăng thêm khoảng 50 tỷ đồng mỗi năm. Như vậy, tổng nhu cầu tăng chi khoảng 800 tỷ đồng mỗi năm, tương đương khoảng 10,7% số thu của Quỹ năm 2026.

Với quy mô kết dư và khả năng cân đối thu - chi hiện nay, Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp được đánh giá có đủ nguồn lực để thực hiện các chính sách mới.

Ông Nguyễn Đức Long, Giám đốc Tài chính, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Đầu tư phát triển và Dịch vụ điện lực Hà Nội cho rằng: “Định hướng của dự thảo Luật lấy phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp làm trọng tâm là chính sách rất thiết thực, nhân văn. Đồng thời, việc nâng mức hỗ trợ từ Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cũng sẽ bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động nếu không may gặp rủi ro trong quá trình làm việc, giúp người lao động yên tâm gắn bó, cống hiến hơn”.

Việc sửa đổi Luật An toàn, vệ sinh lao động không chỉ nhằm khắc phục những bất cập sau gần 10 năm thi hành mà còn hướng đến xây dựng một hệ thống chính sách hiện đại, lấy phòng ngừa làm nền tảng, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và mở rộng phạm vi bảo vệ người lao động. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn hơn, giảm thiểu tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới.