Hoàn thiện nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế GTGT giai đoạn 2027 - 2030

Phát biểu tại buổi thẩm định, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết, dự thảo Nghị quyết gồm 07 điều quy định nguyên tắc, tiêu chí phân chia thuế GTGT phần ngân sách các địa phương được hưởng cho từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 36 Luật Ngân sách nhà nước năm 2025. Số thuế GTGT phân chia không bao gồm số thuế GTGT thu từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí; thu từ nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ ở nước ngoài và thu từ hoạt động xổ số.

Dự thảo đề xuất 03 nhóm tiêu chí chính gồm: dân số, diện tích tự nhiên và GRDP bình quân đầu người, được lượng hóa bằng hệ thống điểm số cụ thể. Số liệu sử dụng là số liệu thống kê của năm trước liền kề năm xây dựng dự toán ngân sách, do cơ quan thống kê công bố.

Trong giai đoạn 2027–2030, hằng năm căn cứ các tiêu chí nêu trên, cơ quan có thẩm quyền xác định tổng điểm của từng địa phương, từ đó tính toán tỷ lệ và dự toán số thuế GTGT được phân chia. Tỷ lệ này được áp dụng trong suốt quá trình chấp hành ngân sách và do Quốc hội quyết định. Việc phân chia thực tế được thực hiện kịp thời, đúng quy định, trên cơ sở số thu và hoàn thuế phát sinh.

Ông Lê Quốc Đạt, Phó Cục trưởng Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực tài chính, ngân hàng (Cục VI) phát biểu tại buổi thẩm định. 
 

Góp ý tại cuộc họp, ông Lê Quốc Đạt, Phó Cục trưởng Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực tài chính, ngân hàng (Cục VI), Thanh tra Chính phủ cơ bản thống nhất với dự thảo Nghị quyết, đồng thời đề xuất một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.

Theo đó, về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Nghị quyết nêu: “Số thuế GTGT phân chia không bao gồm số thuế GTGT thu từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí; thu từ nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ ở nước ngoài và thu từ hoạt động xổ số”.

Trong khi đó, Điều 38 Luật Ngân sách nhà nước 2025 đã quy định “thu từ hoạt động xổ số là nguồn thu của ngân sách địa phương được hưởng 100%”. Vì vậy, ông Lê Quốc Đạt đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu rà soát bỏ cụm từ “thu từ hoạt động xổ số” nêu tại Điều 1 dự thảo Nghị quyết, tránh trùng lặp với Luật Ngân sách nhà nước 2025.

Về nguyên tắc phân chia, theo ông Lê Quốc Đạt, dự thảo Nghị quyết đã quy định cụ thể nguyên tắc phân chia thuế GTGT cho từng địa phương; tuy nhiên, việc phân chia thuế GTGT cần tiếp tục được xem xét toàn diện, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các vùng, địa phương, đồng thời đáp ứng yêu cầu công khai, minh bạch, ổn định và tạo động lực phát triển.

Góp ý về tiêu chí phân bổ ngân sách, ông Lê Quốc Đạt cho rằng khi xây dựng tiêu chí phân bổ ngân sách cần bám sát mục tiêu phát triển cân đối giữa các vùng miền theo Luật Ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, nếu quá dựa vào các chỉ số như GDP hoặc GRDP thì có thể dẫn đến tình trạng địa phương giàu tiếp tục được hưởng lợi nhiều hơn, còn địa phương khó khăn lại càng khó phát triển. Vì vậy, ông Đạt đề nghị cần bổ sung thêm tiêu chí hoặc có cơ chế ưu tiên cho các địa phương còn khó khăn, nhằm bảo đảm phân bổ công bằng và thúc đẩy phát triển đồng đều giữa các vùng.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nêu 03 nhóm vấn đề, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện. Thứ nhất, cần làm rõ phạm vi điều chỉnh, trong đó cần giải trình thuyết phục việc loại trừ ba nhóm nguồn thu đặc thù. Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện nguyên tắc, tiêu chí phân bổ, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt làm rõ nguyên tắc “nơi phát sinh tiêu dùng” để bảo đảm tính khả thi, hợp lý. Thứ ba, cần hoàn thiện hồ sơ và kỹ thuật, bao gồm rà soát, chỉnh sửa các sai sót về công thức tính toán, đồng thời bổ sung, hoàn thiện các bảng thuyết minh, so sánh nhằm làm rõ hơn cơ sở đề xuất của cơ quan soạn thảo.